Το σύνδρομο άπνοιας στον ύπνο (ΣΑΥ) είναι μια σοβαρή διαταραχή όπου η αναπνοή διακόπτεται επανειλημμένα (πάνω από 10 δευτερόλεπτα) κατά τη διάρκεια του ύπνου, λόγω απόφραξης ή κλεισίματος των αεραγωγών. Προκαλεί έντονο ροχαλητό, μείωση οξυγόνου στο αίμα, μικρο-αφυπνίσεις και κακή ποιότητα ύπνου. Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει αλλαγές τρόπου ζωής, ειδικές συσκευές (CPAP) ή χειρουργική επέμβαση.
Κύρια Χαρακτηριστικά και Συμπτώματα:
- Έντονο ροχαλητό: Συχνά διακόπτεται από επεισόδια άπνοιας.
- Διακοπή αναπνοής: Ο ύπνος διαταράσσεται, προκαλώντας κούραση και υπνηλία την ημέρα.
- Κεφαλαλγία: Πρωινοί πονοκέφαλοι λόγω μειωμένου οξυγόνου (υποξυγοναιμία).
- Ξηροστομία: Ξύπνημα με ξηρό στόμα.
- Τύποι και Αίτια:
- Αποφρακτική Άπνοια (ΣΑΑΥ): Ο πιο συχνός τύπος (>90%). Οι μύες του λαιμού χαλαρώνουν υπερβολικά και αποφράσσουν τον αεραγωγό.
- Κεντρική Άπνοια: Ο εγκέφαλος δεν στέλνει τα σωστά σήματα στους μύες που ελέγχουν την αναπνοή.
- Παράγοντες Κινδύνου: Παχυσαρκία, αλκοόλ, οικογενής προδιάθεση, υπερτροφία αμυγδαλών, κρανιο-προσωπικές δυσμορφίες.
Διάγνωση και Θεραπεία:
Διάγνωση:
- Γίνεται με μελέτη ύπνου (υπνογράφημα) σε ειδικό εργαστήριο.
Θεραπεία:
- Συσκευή CPAP: Μάσκα θετικής πίεσης που κρατά τους αεραγωγούς ανοιχτούς.
- Αλλαγή τρόπου ζωής: Απώλεια βάρους, διακοπή αλκοόλ.
- Ενδοστοματικές συσκευές: Χρησιμοποιούνται για τη μετατόπιση της κάτω γνάθου.
Επιπλοκές: Αν δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να οδηγήσει σε υπέρταση, καρδιακά προβλήματα, διαβήτη και ατυχήματα λόγω ημερήσιας υπνηλίας
ΤΟ ΣΑΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΗΜΕΡΑ;
Σύνδρομο Άπνοιας στον Ύπνο (ΣΑΥ)
Το Σύνδρομο Άπνοιας στον Ύπνο (ΣΑΥ) αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα δημόσιας υγείας στην Ελλάδα το 2025, με τα ποσοστά επιπολασμού να παρουσιάζουν ανησυχητική αυξητική τάση.
Επιπολασμός και Στατιστικά (2025)
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία από την Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία (ΕΠΕ) και την Ελληνική Εταιρεία Υπνολογίας (Μάρτιος 2025), η κατάσταση διαμορφώνεται ως εξής:
- Πάσχοντες: Υπολογίζεται ότι το 25% έως 46% των ενηλίκων στην Ελλάδα πάσχει από διαταραχές της αναπνοής κατά τον ύπνο.
- Άνδρες: Ο επιπολασμός αγγίζει το 50% (1 στους 2), ιδιαίτερα στις ηλικίες 40-60 ετών
- Γυναίκες: Το ποσοστό κυμαίνεται από 18% έως 25%, με τις πιθανότητες να αυξάνονται σημαντικά μετά την εμμηνόπαυση.
- Ηλικιωμένοι: Στα άτομα άνω των 65 ετών, η συχνότητα μπορεί να φτάσει έως και το 65%
- Χρήζουν θεραπείας: 10% του ενήλικου πληθυσμού ήτοι 800.000
Το Ζήτημα της Υποδιάγνωσης
Παρά τη μεγάλη συχνότητα, η νόσος παραμένει υποδιαγνωσμένη σε ποσοστό που αγγίζει το 80%. Πολλοί ασθενείς θεωρούν το έντονο ροχαλητό ως κάτι φυσιολογικό, αγνοώντας τις επικίνδυνες παύσεις της αναπνοής.
Νέοι Παράγοντες Κινδύνου (2025)
Πέρα από την παχυσαρκία (που παραμένει ο κύριος παράγοντας), πρόσφατες μελέτες του 2025 συνδέουν την κλιματική αλλαγή με την επιδείνωση της νόσου καθώς η άνοδος της θερμοκρασίας και οι συχνοί καύσωνες στην Ελλάδα συνδέονται με αύξηση 13% στα περιστατικά μέτριας έως σοβαρής άπνοιας.
Συνέπειες και Επιπτώσεις
Η έλλειψη θεραπείας (συνήθως με χρήση συσκευής CPAP) αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο για:
- Καρδιαγγειακά νοσήματα: Υπέρταση, κολπική μαρμαρυγή και εγκεφαλικά επεισόδια.
- Μεταβολικές διαταραχές: Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2.
- Ατυχήματα: Η ημερήσια υπνηλία ευθύνεται για το 8% των τροχαίων ατυχημάτων στην Ελλάδα.